Jeśli regulacje nie są główną barierą, co w takim razie spowalnia popularyzację Gaia-X w Europie?

Ulrich Ahle Największym wyzwaniem pozostaje poziom zrozumienia korzyści wynikających z wykorzystania przestrzeni danych, szczególnie wśród małych i średnich firm. W przypadku dużych podmiotów, które często uczestniczyły w projektach pilotażowych, świadomość ta jest już stosunkowo wysoka. Problem nie leży w samej technologii, ponieważ jest ona już dostępna i została zweryfikowana w praktyce. Istnieją działające wdrożenia, które pokazują, że model przestrzeni danych jest funkcjonalny i przynosi wymierne korzyści. Dlatego obecnie stawiamy na prowadzenie działań edukacyjnych, marketingowych oraz budowanie ekosystemów partnerów, którzy będą w stanie wspierać wdrożenia na dużą skalę.

Jarosław Kowalski Z perspektywy strategicznej warto spojrzeć na to zagadnienie szerzej. Europa w dużej mierze przegrała rywalizację o dominację w obszarze infrastruktury chmurowej, która obecnie jest zdominowana przez dostawców z USA. Nie oznacza to jednak, że nie istnieją obszary, w których Europa może zbudować przewagę. Jednym z nich są zastosowania sztucznej inteligencji w przemyśle, gdzie kluczową rolę odgrywają dane wysokiej jakości, często o charakterze niepublicznym. W tym kontekście przestrzenie danych zapewniają architekturę, która umożliwia bezpieczne udostępnianie takich danych, przy zachowaniu kontroli nad nimi. To z kolei może stanowić fundament dla rozwoju zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji  w zastosowaniach przemysłowych.

Czy zatem sztuczna inteligencja zajmuje ważne miejsce w strategii rozwoju Gaia-X?

Ulrich Ahle Tak, ponieważ modele AI wymagają zarówno odpowiednich zasobów obliczeniowych, jak i dostępu do dużych zbiorów danych. Obecnie wykorzystywana jest jednak tylko część z nich, szacunkowo około 20 procent. Pozostałe dane nie są udostępniane głównie z powodu braku zaufania oraz obaw związanych z utratą kontroli nad nimi. Gaia-X ma na celu stworzenie warunków, w których firmy będą skłonne udostępniać więcej danych, ponieważ będą miały pewność co do zasad ich wykorzystania. To z kolei może znacząco zwiększyć dostępność danych dla systemów AI. Istotnym elementem jest również możliwość śledzenia pochodzenia danych oraz kontrolowania ich jakości. W przypadku zastosowań przemysłowych ma to kluczowe znaczenie, ponieważ jakość danych bezpośrednio przekłada się na jakość modeli.

Jaką macie wizję kolejnych etapów w ramach rozwoju Gaia-X?

Ulrich Ahle Obecnie koncentrujemy się na tzw. drugiej fazie rozwoju, której celem jest zwiększenie poziomu popularyzacji na rynku. Mimo że w Europie zidentyfikowano ponad 180 projektów związanych z przestrzeniami danych, tylko część z nich funkcjonuje operacyjnie. Dlatego w najbliższych latach kluczowe będzie przejście od projektów pilotażowych do pełnoskalowych wdrożeń. Szczególny nacisk kładziemy na włączenie do ekosystemu małych i średnich przedsiębiorstw, które stanowią większość europejskiej gospodarki. Drugim istotnym kierunkiem jest transgraniczna wymiana danych pomiędzy działającymi globalnie europejskimi firmami i ich partnerami spoza Europy. W praktyce oznacza to konieczność współpracy z krajami spoza Europy i adaptacji modelu Gaia-X do ich regulacji, przy jednoczesnym zachowaniu spójności architektonicznej. Naszą ambicją jest stworzenie standardu, który będzie pełnił podobną rolę w obszarze wymiany danych, jaką standard GSM odegrał w telekomunikacji – globalnego punktu odniesienia dla interoperacyjnej współpracy.

Jarosław Kowalski Z perspektywy krajowej wyzwania mają również charakter organizacyjny i instytucjonalny. W Polsce konieczna jest współpraca z wieloma resortami, które odpowiadają za różne aspekty transformacji cyfrowej i rozwoju gospodarczego. Równolegle potrzebne jest budowanie relacji z przemysłem, zwłaszcza z branżami o dużym znaczeniu dla gospodarki, takimi jak motoryzacja. To właśnie tam przestrzenie danych mogą znaleźć najbardziej praktyczne zastosowanie. Istotnym kierunkiem jest także rozwój współpracy regionalnej, zwłaszcza w Europie Środkowo-Wschodniej, ponieważ integracja działań na poziomie kilku krajów może przyspieszyć rozwój transgranicznych przestrzeni danych. W najbliższym czasie planujemy również wzmocnienie roli krajowego hubu poprzez zaangażowanie nowych partnerów.

Rozmawiał Krzysztof Jakubik