Przypomnijmy naszym czytelnikom, czym jest Gaia-X i w jaki sposób inicjatywa ta ma ułatwiać życie specjalistom odpowiedzialnym za zarządzanie danymi w przedsiębiorstwach?

Ulrich Ahle Gaia-X to organizacja powołana do stworzenia fundamentu dla zaufanych, zdecentralizowanych cyfrowych ekosystemów, w których dane traktowane są jako kluczowy zasób gospodarki, ale jednocześnie muszą pozostawać pod pełną kontrolą swoich właścicieli. Punktem wyjścia było przekonanie, że obecny model funkcjonowania usług cyfrowych – szczególnie w kontekście globalnych dostawców chmurowych – nie zapewnia przedsiębiorstwom i instytucjom publicznym wystarczającej przejrzystości ani realnego wpływu na to, co dzieje się z ich danymi po ich udostępnieniu. Gaia-X odpowiada również na potrzebę budowy gospodarki bazującej na danych, w której podmioty udostępniające informacje mogą uczestniczyć w generowaniu przez nie wartości. W obecnym modelu często tracą one kontrolę nad tym procesem, podczas gdy w proponowanym przez nas podejściu zachowują zarówno kontrolę, jak i możliwość czerpania korzyści ekonomicznych.

Jak przekłada się to na praktyczne działania?

Ulrich Ahle Wprowadziliśmy koncepcję suwerenności danych, rozumianej nie tylko jako formalne prawo własności, ale też zdolność do egzekwowania zasad ich wykorzystania. Zgodnie z unijnym Aktem o Danych właściciel powinien móc określić, kto ma do nich dostęp, w jakim celu oraz w jakim zakresie mogą być przetwarzane. Co istotne, nie chodzi wyłącznie o zapisy kontraktowe, ale o techniczne wymuszenie ich stosowania, co stanowi istotną różnicę względem wielu istniejących rozwiązań. Drugim ważnym elementem jest koncepcja „data sovereignty”, czyli zapewnienia środowiska, w którym dane mogą być udostępniane bez utraty kontroli i bez ryzyka nieautoryzowanego wykorzystania. To podejście ma szczególne znaczenie w kontekście współpracy między podmiotami, gdzie brak zaufania często blokuje wymianę informacji, nawet jeśli przyniosłaby ona wymierne korzyści biznesowe. Od strony operacyjnej koncentrujemy się na tworzeniu standardów – zarówno w zakresie polityki, jak i architektury technicznej – które umożliwiają interoperacyjność przestrzeni danych. Dostarczamy również komponenty programowe wspierające implementację tych standardów, jednak nie pełnimy roli operatora ani dostawcy infrastruktury.

Kim są członkowie Gaia-X? Jakie typy podmiotów wchodzą w skład tej inicjatywy i jakie pełnią role?

Ulrich Ahle Struktura członkowska Gaia-X została zaprojektowana w taki sposób, aby odzwierciedlać cały ekosystem gospodarki danych. Pierwszą i bardzo istotną grupą są użytkownicy końcowi, czyli podmioty, które wykorzystują przestrzenie danych w swojej działalności operacyjnej. Wśród nich znajdują się zarówno duże przedsiębiorstwa przemysłowe, jak Airbus czy Siemens, firmy z branży energetycznej, jak EDF, a także podmioty z innych dziedzin, chociażby turystyki. Ich rola polega przede wszystkim na definiowaniu rzeczywistych potrzeb biznesowych oraz scenariuszy wykorzystania danych. Drugą grupą są dostawcy usług IT, w tym integratorzy systemów i firmy konsultingowe. To oni odpowiadają za implementację rozwiązań oraz operacyjne wdrażanie przestrzeni danych. W tej kategorii znajdują się zarówno europejskie firmy, jak Atos, OVH, NextCloud czy Capgemini, ale też globalni gracze, tacy jak AWS, Google czy Microsoft. Trzecią grupę stanowią organizacje branżowe i stowarzyszenia, które reprezentują interesy różnych branż gospodarki. Ich zadaniem jest agregowanie potrzeb swoich członków oraz wspieranie popularyzacji rozwiązań w skali całych branż. Czwartą grupą są instytucje badawcze oraz uczelnie, które wnoszą kompetencje naukowe i wspierają rozwój techniczny. Ich udział jest kluczowy dla zapewnienia jakości i innowacyjności rozwiązań rozwijanych w ramach Gaia-X.

Jak wygląda współpraca między Gaia-X a dostawcami usług IT?

Ulrich Ahle Model tej współpracy bazuje na wyraźnym podziale ról. Gaia-X, we współpracy ze swoimi członkami, definiuje zasady funkcjonowania przestrzeni danych – zarówno na poziomie polityk, jak i architektury technicznej. W ramach dedykowanych struktur, takich jak Policy Rules Committee, opracowywane są reguły określające sposób budowy przestrzeni danych i operowania nimi. Co istotne, większość tych zasad ma charakter uniwersalny i może być stosowana w różnych branżach. Równolegle rozwijana jest architektura referencyjna, która zapewnia interoperacyjność między różnymi przestrzeniami danych. W jej ramach powstaje oprogramowanie, często w modelu open source. Gaia-X nie zajmuje się jednak budową konkretnych przestrzeni danych, ani zarządzania nimi. To zadanie należy do dostawców usług IT, którzy – bazując na zdefiniowanych standardach – wdrażają konkretne rozwiązania i zarządzają nimi we współpracy z klientami.