Cyfrowe systemy odgrywają coraz większą rolę przy rosnącym zaawansowaniu technologii produkcji żywności. Jak wygląda to w przypadku SM Ryki?

 Michał Niewadzi  W branży spożywczej nawet krótki przestój systemów może wpłynąć na przebieg produkcji, dlatego niezawodność cyfrowej infrastruktury ma bezpośrednie znaczenie dla funkcjonowania zakładu. Na przestrzeni ostatnich lat rola naszego działu IT zmieniła się diametralnie. Jeszcze kilkanaście lat temu koncentrowaliśmy się głównie na utrzymaniu serwerów, sieci i wsparciu użytkowników. Dziś systemy cyfrowe są obecne praktycznie na każdym etapie naszej działalności, począwszy od odbioru mleka, przez produkcję i badania laboratoryjne, aż po magazynowanie, logistykę i sprzedaż. Poszczególne linie technologiczne są wyposażone w programowalne sterowniki PLC, systemy SCADA oraz rozbudowaną aparaturę pomiarową, które na bieżąco kontrolują parametry procesu produkcyjnego. Jednym z najważniejszych kierunków rozwoju jest integracja środowisk IT i OT, rozbudowa narzędzi wspierających produkcję oraz zapewnienie ciągłości działania całego przedsiębiorstwa.

Jakie projekty cyfryzacyjne mają obecnie największe znaczenie dla rozwoju spółdzielni?

Koncentrujemy się na kilku wzajemnie uzupełniających się obszarach. Pierwszym jest dalsza integracja systemów produkcyjnych z systemem ERP, aby dane z produkcji, laboratoriów, magazynów i logistyki były dostępne praktycznie w czasie rzeczywistym. Dzięki temu możemy na bieżąco analizować rzeczywiste koszty produkcji z uwzględnieniem zmieniających się cen energii, surowców, materiałów i mediów technologicznych. Drugim obszarem jest rozwój infrastruktury IT, w tym jej wirtualizacja oraz dalsza integracja ze środowiskami OT, co pozwala zwiększyć niezawodność kluczowych systemów, uprościć zarządzanie nimi i skrócić czas odtwarzania po ewentualnej awarii. Równolegle rozwijamy systemy monitorowania procesów technologicznych i zużycia mediów, które dostarczają danych niezbędnych do analizowania efektywności procesów i kontroli kosztów działalności.

W jaki sposób wykorzystujecie dane z produkcji?

Coraz większe znaczenie ma zestawianie danych produkcyjnych z wielkością produkcji. Pozwala to określić rzeczywiste koszty wytwarzania poszczególnych produktów, szybciej identyfikować obszary wymagające optymalizacji oraz analizować dane historyczne, co ułatwia wykrywanie odchyleń od standardowych parametrów pracy i planowanie kolejnych działań modernizacyjnych. Systemy SCADA zapewniają bieżący nadzór nad procesami technologicznymi, rozwiązania klasy MES wspierają zarządzanie produkcją, analizę efektywności procesów i identyfikowalność partii produkcyjnych, natomiast sensory IoT dostarczają danych z maszyn, instalacji i infrastruktury technicznej. Kluczowe znaczenie ma jednak integracja tych informacji z systemem ERP, dzięki której dane z produkcji stają się realnym wsparciem w zarządzaniu zakładem.

W branży spożywczej ogromne znaczenie ma identyfikowalność produktów. Jak rozwiązania cyfrowe wspierają ten proces?

To jeden z fundamentów bezpieczeństwa żywności. Proces rozpoczyna się już podczas odbioru mleka od dostawcy. Każda partia surowca jest identyfikowana, a informacje dotyczące jakości i temperatury są przekazywane do zakładu jeszcze w trakcie transportu. Na kolejnych etapach systemy informatyczne rejestrują przebieg procesu technologicznego, wyniki badań laboratoryjnych oraz powiązania pomiędzy surowcem, półproduktami i gotowymi wyrobami. Dzięki temu możemy odtworzyć historię każdej partii produktu – od opuszczenia gospodarstwa dostawcy aż do momentu trafienia na półki sklepowe.

Coraz większego znaczenia nabiera również efektywność energetyczna. W jaki sposób wykorzystujecie zgromadzone dane do optymalizacji tego obszaru działalności?

Dane produkcyjne mają dziś wartość tylko wtedy, gdy pomagają podejmować lepsze decyzje. Dlatego analizujemy nie tylko parametry procesów technologicznych, ale również zużycie energii elektrycznej, pary, wody, chłodu i sprężonego powietrza. Zestawienie tych informacji z wielkością produkcji pozwala określić rzeczywiste koszty wytwarzania poszczególnych produktów oraz wskazać procesy wymagające optymalizacji. Rosnące ceny energii sprawiają, że monitoring mediów stał się jednym z podstawowych narzędzi zarządzania zakładem. Dane te mają jednak znaczenie nie tylko ekonomiczne. Coraz większą rolę odgrywają również wymagania związane z raportowaniem środowiskowym i polityką klimatyczną Unii Europejskiej.