Przelewy natychmiastowe nie są w Polsce nowością. Express Elixir i BlueCash działają od 2012 roku. Oba systemy mają jednak jedno wyraźne ograniczenie: obsługują wyłącznie złote i krajowy ruch między bankami. Gdy pieniądze muszą przekroczyć granicę, działają inne zasady. Przelew SEPA w euro zajmuje do jednego dnia roboczego, a SWIFT przy innych walutach i kierunkach nawet od dwóch do pięciu dni. Ale powoli ten kontrast zaczyna się zacierać.

Od 2023 roku Unia Europejska wdraża standard SEPA Instant, który ma przenieść logikę przelewów natychmiastowych na poziom europejski. Kraje strefy euro miały obowiązek uruchomić obsługę przychodzących przelewów natychmiastowych SEPA do 9 stycznia 2025 r., a wychodzących do 9 października 2025 roku. Polska i pozostałe kraje spoza eurostrefy mają na to więcej czasu: przelewy przychodzące muszą być dostępne do 9 stycznia 2027 r., a wychodzące do 9 lipca 2027 roku.

PKO BP rusza przed czasem

PKO Bank Polski nie czeka na ustawowy termin i jako pierwszy w Polsce uruchamia usługę natychmiastowych przelewów SEPA, ponad półtora roku przed obowiązującą datą. Partnerem technologicznym jest KIR, który oferuje tę usługę pod nazwą marketingową Euro Express Elixir. W międzynarodowej nomenklaturze funkcjonuje ona jako SEPA Instant Credit Transfer (SCT Inst).

Usługa dostępna jest dla klientów korporacyjnych i firmowych korzystających z systemu bankowości elektronicznej iPKO biznes w Polsce oraz we wszystkich oddziałach zagranicznych PKO Banku Polskiego.

Przelew natychmiastowy SEPA to usługa, dzięki której pieniądze trafiają na konto odbiorcy w ciągu kilku sekund, niezależnie od pory dnia i dnia tygodnia. Można go zlecić zarówno w środku nocy, jak i w niedzielne południe. Zasięg usługi PKO Banku Polskiego obejmuje kraje Unii Europejskiej, pozostałe terytoria należące do strefy SEPA, a także Wielką Brytanię. Co istotne, za przelew natychmiastowy klient zapłaci tyle samo co za standardowy, bez żadnych dodatkowych opłat za ekspresowe tempo. Należy jednak pamiętać, że skorzystanie z przelewu SEPA jest możliwy wyłącznie wtedy, gdy bank odbiorcy również obsługuje tę usługę. Jeśli tak nie jest, użytkownik może skorzystać ze zwykłego przelewu SEPA.

Przelew natychmiastowy a płynność w walutach spoza euro

Pięć sekund. Tyle ma bank, by zdecydować o zaksięgowaniu przychodzącego przelewu natychmiastowego SEPA i to o każdej porze dnia i nocy, przez cały rok. W tym czasie systemy muszą zweryfikować, czy rachunek istnieje, czy nie został zamknięty i czy nie ciążą na nim żadne blokady. Pewien strukturalny problem pojawia się w przypadku banków spoza strefy euro. Przelewy działają całą dobę, również w weekendy i święta, tymczasem euro można kupić tylko w godzinach roboczych. To sprzeczność, która stawia nowe wyzwania w zakresie zarządzania płynnością banków. Na razie sektorowych rozwiązań brak, jednak banki pracują nad tym wspólnie.

Kto skorzysta najbardziej?

Wdrożenie i harmonizacja rozliczeń natychmiastowych w strefie euro to nie tylko zmiana techniczna, lecz realna zmiana w sposobie zarządzania płynnością finansową firm. Poniżej kilka przykładów z praktyki, w których natychmiastowy przelew w euro przestaje być udogodnieniem, a staje się operacyjną przewagą.

Niejednokrotnie statek lub ciężarówka czeka na załadunek lub rozładunek, a jedyną przeszkodą jest brak potwierdzenia płatności. SEPA Instant eliminuje to niepotrzebne oczekiwanie.

Inny przypadek to odnowienie w ciągu kilku sekund limitu kupieckiego. To forma kredytu handlowego, który dostawca przyznaje odbiorcy zamiast wymagać zapłaty z góry. Gdy limit zostanie wyczerpany, dalsze zakupy są niemożliwe, aż do momentu spłaty wcześniejszych faktur. Przy standardowym przelewie środki docierają do dostawcy często dopiero następnego dnia roboczego, co oznacza co najmniej jednodniowe opóźnienie. Dzięki SEPA wpłata trafia do dostawcy w ciągu kilku sekund, limit zostaje natychmiast odnowiony, a firma może złożyć nowe zamówienie bez żadnej przerwy. Przekłada się to bezpośrednio na lepszą płynność finansową i efektywniejsze wykorzystanie kapitału obrotowego.

SEPA Instant Credit Transfer ułatwia też zarządzanie płynnością w grupach kapitałowych. Spółki w ramach jednej grupy kapitałowej prowadzą odrębne rachunki i rozliczają się ze sobą na bieżąco. Przy tradycyjnych przelewach przesunięcie środków między podmiotami trwa do następnego dnia roboczego. Nowe rozwiązanie zmienia tę dynamikę: środki można przemieszczać dokładnie wtedy, gdy są potrzebne, nie z wyprzedzeniem, nie na koniec dnia, lecz w tym samym momencie, w którym zapada decyzja.

Przelewy natychmiastowe stanowią alternatywę dla bramek płatniczych. Klient wykonuje przelew w euro, a sprzedawca otrzymuje potwierdzenie zaksięgowania środków w ciągu kilku sekund, czyli wystarczająco szybko, by automatycznie zwolnić zamówienie do realizacji. Z perspektywy klienta robiącego zakupy w sklepie internetowym doświadczenie jest porównywalne z płatnością kartą. Jednak dla sprzedawcy różnica jest jednak bardziej znacząca: przelew bankowy jest tańszy niż prowizja pobierana przez bramkę, a przy tym uniezależnia go od podmiotów trzecich, awaria bramki nie blokuje sprzedaży.

Natychmiastowe przelewy SEPA to kolejny etap integracji europejskiego rynku płatności. Największe korzyści odczują przedsiębiorstwa prowadzące na co dzień działalność międzynarodową. Szybszy obrót środkami, sprawniejsze zarządzanie płynnością i możliwość realizacji transakcji przez całą dobę powinny z czasem stać się standardem, podobnie jak przed laty stało się to w przypadku krajowych przelewów natychmiastowych.

Więcej informacji: Korporacje i Przedsiębiorstwa – PKO Bank Polski