Chmura obliczeniowa jest już najczęściej wykorzystywaną technologią przez firmy w kraju – według danych KPMG Polska. Otóż w 2025 r. wyprzedziła ona rozwiązania mobilne, które w ostatnich 2 latach były numerem 1. Według raportu „Monitor transformacji cyfrowej biznesu”, opracowanego przez KPMG we współpracy z Microsoftem, w tym roku aż 95 proc. badanych podmiotów zadeklarowało wykorzystanie usług chmurowych. To o 24 punkty procentowe więcej niż w 2024 r. (+33 proc.). Jednocześnie widać, że dynamika słabnie. W latach 2023/2024 skok wykorzystania chmury w krajowym biznesie wyniósł 56 proc. r/r. Zdaniem ekspertów sygnalizuje to zbliżające się nasycenie rynku. Dane obejmują firmy różnej wielkości, za wyjątkiem mikro przedsiębiorstw (poniżej 10 pracowników).

Więcej chmury, mniej obaw

Co istotne, dane wskazują, że wraz z upowszechnieniem chmury, obawy polskich firm co do tej technologii są dużo mniejsze niż rok wcześniej. Najczęściej wskazywanym przez respondentów w raporcie KPMG zagrożeniem jest niewystarczająca wydajność usług (36 proc.), utrudniająca ich wykorzystanie w firmie. Zdaniem ekspertów właśnie coraz większa znajomość i zaufanie do chmury niż w poprzednich latach sprawiają, że kwestie związane z codziennym użytkowaniem cloudu wysunęły się na 1 miejsce listy wyzwań.

Na kolejnych pozycjach plasowały się przerwy w dostępności usług (34 proc.) oraz naruszenia prywatności i bezpieczeństwa informacji (34 proc.). Dla przedsiębiorstw problem uzależnienia do jednego dostawcy jest na 4 miejscu (27 proc.). Zbyt wysoki koszt jest na dopiero na 5 miejscu listy wyzwań (22 proc.).

Na świecie koszty są istotnym wyzwaniem

Zbyt duże wydatki na usługi chmurowe wydają się więc nie tak wielką troską dla przedsiębiorców w Polsce, jak globalnie. Otóż według badania Flexery „2025 State of the Cloud” wyzwaniem numer 1 ankietowanych firm z różnych krajów okazują się trudności w zarządzaniu wydatkami na chmurę (84 proc. wskazań). Nie dziwi to, skoro zdaniem respondentów przeciętnie 27 proc. wydatków na PaaS i SaaS jest marnowanych, a na SaaS 24 proc. Co gorsza, pieniądze te są w ocenie pytanych przepalane przy rosnących z roku na rok budżetach na chmurę.

Z kolei w badaniu PMR Market Experts dla Exea „Suwerenność danych w chmurze” ponad trzy czwarte (76 proc.) ankietowanych polskich małych i średnich firm pozytywnie ocenia przejrzystość modelu rozliczeniowego swojego dostawcy chmury. Wyraźna mniejszość respondentów – mniej więcej co czwarta firma przyznaje, że doświadczyła nieoczekiwanego wzrostu wydatków na usługi cloud – zaskoczyły ich najczęściej nieprzewidziane opłaty za przechowywanie kopii zapasowych (50 proc. wskazań), wsparcie techniczne (42 proc.) i transfer danych (35 proc.). Badanie objęło firmy z branży przemysłowej, usługowej, handlowej i TSL.

Tym niemniej według raportu Exea całkowity koszt rozwiązania chmurowego jest kluczowym kryterium wyboru dostawcy (87 proc. wskazań). Niemal taki odsetek oczekuje przewidywalności kosztów.

Suwerenność danych ogranicza ryzyko dla ich bezpieczeństwa

Jednak równie istotne dla wyboru dostawcy chmury jest bezpieczeństwo (86 proc.). Chodzi o wysoki poziom ochrony potwierdzony certyfikatami i zgodnością z normami. Co istotne, w tym kontekście polscy przedsiębiorcy przywiązują dużą wagę do suwerenności danych. Mianowicie ponad połowa (56 proc.) uważa, że dane przechowywane poza Unią Europejską są mniej bezpieczne pod względem prawnym. Konsekwentnie większość pytanych firm jako lokalizację danych wybiera Polskę (63 proc.). Nasz kraj wolą zwłaszcza małe firmy. Tylko 14 proc. respondentów decyduje się na trzymanie danych w data center w USA. Jedynie 1/3 pytanych utrzymuje, że miejsce przechowywania danych jest im obojętne.

Mniej obawiają się vendor lock-in

W badaniu PMR dla Exea większość firm, niezależnie od wielkości, preferuje jednego dostawcę chmury (61 proc.). Zdaniem ekspertów może to wynikać z chęci uproszczenia zarządzania i integracji usług. Rozwiązania od różnych CSP woli 38 proc., częściej małe firmy.

Badanie wskazuje, że ryzyko vendor lock-in jest oceniane jako średnie przez przedsiębiorców (na ok. 3 w skali 1 – 5). Jego świadomość jest nieco wyższa w średnich firmach.

W ocenie 51 proc. korzystanie z usług globalnego dostawcy chmury ułatwia integrację z innymi systemami i partnerami. Przeciwnego zdania jest jedynie 11 proc.

„Wielu firmom wydaje się, że są niezależne – aż do momentu, gdy spróbują przenieść dane lub aplikacje gdzie indziej. Lock-in to często efekt braku strategii, nie technologii” – komentuje w raporcie Magdalena Mike, prezes Exea.

Tym niemniej 90 proc. uważa, że nie ma większych problemów z migracją między dostawcami.

Wyzwania MŚP we współpracy z dostawcami chmury

W badaniu 43 proc. firm zapewnia, że, że nie miało żadnych problemów współpracując z obecnym dostawcą usług chmurowych. Wśród problemów, których doświadczyło pozostałe 57 proc. najczęściej wskazywano kwestie związane z brakiem określonych usług. Chodzi o wsparcie firmy w zarządzaniu i migracji IT (22 proc.). Przedsiębiorcy narzekali też na wystarczającą elastyczność lub skalowalność dostawcy, najczęściej w średnich firmach (21 proc.).

Ponadto 18 proc. sygnalizowało trudności związane z normami i regulacjami dotyczącymi przetwarzania danych oraz miejscem ich przechowywania, a 15 proc. z dostępem do danych lub zasobów. Więcej niż co dziesiąty ankietowany przedsiębiorca (11 proc.) stracił część lub całość danych – według raportu Exea.

Administracja samorządowa szczególnie polubiła chmurę

Tegoroczne dane wskazują, że usługi cloud upowszechniają się również w administracji publicznej. Otóż ponad 70 proc. ankietowanych jednostek korzysta z usług cloud (59 z 82 badanych). Co ciekawe, chętniej w chmurę wchodzą podmioty samorządowe niż centralne. Przy tym najpopularniejszy jest SaaS, z którego korzysta ponad połowa jednostek. Za nim jest PaaS – ok. 44 proc., zaś zainteresowanie IaaS jest znikome – według raportu Związku Cyfrowa Polska i Andersen „Polska administracja publiczna w drodze do chmury”.

Co decyduje o wyborze

Badanie wskazuje, że kryteria wyboru dostawcy chmury są inne niż w przedsiębiorstwach. O ile firmy dużą wagę przywiązują do kosztów i bezpieczeństwa, to w jednostkach administracji najważniejszym czynnikiem wyboru są już istniejące umowy licencyjne – według wskazań ponad połowy korzystających z chmury. Kwestie kosztów okazują się dużo mniej istotne – na zniżki i inne zachęty jako kryterium wyboru CSP wskazało 10 proc. Zaledwie 7 proc. (4 z 59 podmiotów) zapewniło, że bezpieczeństwo jest dla nich najważniejsze. To spory kontrast z preferencjami ankietowanych przedsiębiorstw.

Wyzwania: vendor lock-in, niewielka waga przywiązywana do kosztów i ich analizy, słabe zarządzanie bezpieczeństwem

Tym niemniej podobnie jak MŚP, jednostki administracji publicznej wolą jednego dostawcę chmury – z jego usług korzysta 78 proc. ankietowanych (46 na 59) i jest to Microsoft. Żadna z pytanych w raporcie jednostek nie chce zmieniać dostawcy. Zdaniem ekspertów takie podejście potęguje to zjawisko vendor lock-in.

Eksperci cytowani w opracowaniu wśród kluczowych czynników ryzyka wskazują więc, że jednostki administracji zwykle nie mają strategii poszukiwania alternatyw dla dostawcy chmury. Przy tym zresztą brakuje państwowej strategii transformacji opartej na chmurze. Stąd jak zauważono, transformacja często opiera się na punktowych wdrożeniach usług chmurowych. Nie ma też odpowiedniego nadzoru nad ich strukturą dla administracji.

Kolejne obok nadzoru nad kosztami wyzwanie to kwestia bezpieczeństwa.

„Jednostki często nie dysponują politykami bezpieczeństwa, nie przeprowadzają audytów, nie zarządzają uprawnieniami w sposób cykliczny, co stwarza ryzyka dla danych osobowych i informacji niejawnych” – zauważa w raporcie Mateusz Jakubik, Compliance Officer w Bonnier Business Polska, członek zarządu SABI – Stowarzyszenia Inspektorów Ochrony Danych.

Ile chmura kosztuje administrację

Choć z danych wynika, że koszt nie należy do kluczowych kryteriów wyboru dostawcy chmury, eksperci Cyfrowej Polski pochylili się nad tą kwestią. Otóż według raportu średni koszt brutto korzystania z usług chmurowych przez wszystkie grupy jednostek sektora publicznego wyniósł 1,42 mln zł w 2024 r. Z tego wyliczenia wyłączono resort finansów, który z uwagi na znaczne wydatki na cloud (47 mln zł) zawyżyłby średnią. Najwięcej wydają natomiast średnio jednostki administracji samorządowej (ok. 1,79 mln zł).

Łączny średni roczny brutto korzystania z usług chmurowych przez wszystkie grupy jednostek sektora publicznego w 2024 roku wyniósł bez mała 2,8 mld zł – według raportu Cyfrowej Polski.

Jak przy tym zauważono w opracowaniu, wiele jednostek nie prowadzi rejestru szczegółowych kosztów. Niewiele z nich analizuje efektywność wdrożonych rozwiązań. Podejście do kosztów chmury w administracji wyraźnie różni więc sektor publiczny od przedsiębiorstw komercyjnych.