Luki w zarządzaniu licencjami oprogramowania kosztują firmy miliony dolarów rocznie, głównie w związku z kosztami audytów i karami za niezgodność. Takie wnioski płyną ze wspólnego badania przeprowadzonego przez platformę open source Java Azul oraz organizację ITAM Forum. Ankieta objęła 500 specjalistów IT oraz menedżerów odpowiedzialnych za zarządzanie oprogramowaniem.

– Wyniki badania pokazują wyraźną przepaść między złożonością współczesnych modeli licencyjnych a zasobami, jakimi dysponują organizacje, by zarządzać zgodnością – zauważył Martin Thompson, założyciel ITAM Forum. – Zaniedbania w tym obszarze mogą prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych i operacyjnych.

W miarę jak oprogramowanie chmurowe nakłada się na istniejące wdrożenia lokalne, zespoły ITAM mierzą się z rosnącą liczbą umów z dostawcami, z których wiele zawiera wysokie kary za naruszenia licencyjne. Już samo monitorowanie użycia aplikacji w środowiskach hybrydowych stanowi istotne wyzwanie.

Z danych Azul wynika, że 74% organizacji prowadzi wewnętrzne audyty samodzielnie. Ponad jedna trzecia ankietowanych uznała zarządzanie licencjami oraz zgodność z ich warunkami za kluczowe problemy, z którymi mierzy się ich firma. Dodatkowymi bolączkami są zarządzanie subskrypcjami oraz przygotowania do audytów.

– Rosnąca złożoność modeli licencyjnych i cenowych sprawia, że rutynowe działania ITAM przekształcają się w kosztowne, powtarzające się projekty compliance, często o sześciocyfrowej wartości – komentuje Scott Sellers, współzałożyciel i CEO Azul. – Firmy nie powinny marnować zasobów ITAM, wstrzymywać projektów ani narażać się na niespodziewane kary tylko po to, by uruchamiać aplikacje.

Drobne błędy mogą jednak prowadzić do kosztownych i uciążliwych audytów. Co czwarta organizacja przyznała, że wydała na ten cel do 50 000 do 100 000 dolarów rocznie, a 17% firm poniosło koszty sięgające nawet miliona dolarów.

Prawie trzy czwarte firm przeszło w ciągu ostatnich trzech lat audyt licencyjny Java prowadzony przez Oracle. Java pozostaje fundamentem wielu korporacyjnych systemów informatycznych. Jest szeroko wykorzystywana w aplikacjach webowych, chmurowych i coraz częściej także w projektach AI. Z raportu Dimensional Research (na zlecenie Azul) wynika, że niemal 7 na 10 deweloperów deklaruje, iż Java zasila ponad połowę aplikacji w ich organizacjach. 

Java trafiła pod skrzydła Oracle po przejęciu firmy Sun Microsystems w 2010 roku. W marcu 2025 roku firma udostępniła wersję Java 24 z komercyjnym wsparciem w ramach subskrypcji. Kolejna wersja – Java 25 – zapowiadana na wrzesień, ma być objęta długoterminowym wsparciem.

Coraz więcej firm wybiera jednak tańszą drogę, czyli  open-source’owe wersje Javy. Z badania wynika, że niemal 4 na 5 użytkowników migruje z komercyjnej wersji Javy do rozwiązań open source. Kluczowe powody tej zmiany to: bezpieczeństwo, niezawodność, niższe koszty i łatwiejsze zapewnienie zgodności.