Tylko 22 proc. organizacji z powodzeniem wdrożyło sztuczną inteligencję w wielu jednostkach biznesowych lub przyjęło podejście oparte na AI – ustalił Gartner. Natomiast ok. 11 proc. organizacji nie ma pojęcia, ile poszczególne działy w ich firmie wydały na AI w 2025 roku.

Pomimo braku sukcesu, inwestycje w AI nadal rosną. Otóż 85 proc. szefów planuje zwiększyć wydatki na sztuczną inteligencję w 2026 roku, po tym jak w 2025 roku przeznaczyli średnio 12 proc. swoich budżetów na AI.

Nie wiedzą, czy inwestycja w AI się opłaca

„Ten brak przejrzystości finansowej zwiększa ryzyko w miarę, jak wydatki przyspieszają” – zauważa Tina Nunno, wiceprezes i członek Gartnera. „Bez zdyscyplinowanego pomiaru bezpośrednio powiązanego z wynikami biznesowymi organizacje ryzykują marnotrawstwo zasobów i niespełnienie oczekiwań”.

Według deklaracji pytanych liderów, firmy, które stale monitorują zwrot z inwestycji w AI, odnotowały zyski z 81 proc. swoich inicjatyw związanych ze sztuczną inteligencją. Natomiast tam, gdzie monitoring nie jest tak ścisły, organizacje nie wiedzą, jaka jest stopa zwrotu w blisko jednej trzeciej (29 proc.) przedsięwzięć związanych z AI.

Wolą inwestować w produktywność niż w transformację

Badanie wskazuje również, iż większość działów firm przedkłada wzrost produktywności dzięki AI nad transformację lub nowe źródła przychodów. Produktywność była kluczowym celem dla 75 proc. szefów i na ten cel idzie ok. 30 proc. firmowych wydatków na sztuczną inteligencję.

„Liderzy, którzy śledzą każdą wydaną złotówkę według kategorii rezultatu, takich jak produktywność, wzrost przychodów, ograniczanie ryzyka lub innowacyjność, są najlepiej przygotowani do obrony inwestycji i szybkiej realokacji, jeśli ich projekty nie przynoszą oczekiwanych rezultatów” – powiedział Nunno.

Popularne przypadki użycia AI rzadko przynoszą najwyższe zwroty

Badanie wskazuje również, iż liderzy wdrażają zwykle „popularne” lub mocno reklamowane zastosowania AI, a nie te, które generują wymierną wartość.

Mianowicie w działach IT wykrywanie i reagowanie na zagrożenia cyberbezpieczeństwa (54 proc.), automatyzacja działu obsługi IT (54 proc.) i automatyczne generowanie i refaktoryzacja kodu (44 proc.) zostały wskazane jako najczęściej wybierane przypadki użycia AI przez kadrę zarządzającą wyższego szczebla.

Jednak liderzy przyznają, że największe zwroty z inwestycji przynoszą nie te najpopularniejsze inicjatywy AI, lecz następujące: inteligentna optymalizacja zasobów i kosztów IT (40 proc.), generowanie syntetycznych danych (28 proc.) oraz automatyczne generowanie i refaktoryzacja kodu (23 proc.).

„Organizacje czerpią największą mierzalną wartość z mniej popularnych, strategicznie dobranych przypadków użycia, ściśle dopasowanych do ich unikalnych potrzeb biznesowych” – powiedział Nunno. „Prezesi i dyrektorzy ds. IT muszą precyzyjnie określić, które przypadki użycia AI rzeczywiście generują dodatnie zwroty finansowe, aby mogli wyznaczyć jasne i skuteczne cele dla każdego działu i lidera” – radzi wiceprezes.

Badanie Gartnera przeprowadzono w okresie styczeń-kwiecień 2026 r. wśród 1303 respondentów z organizacji o rocznych przychodach co najmniej 50 mln dol. w 2025 roku.