Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe pozyskało ponad 200 mln zł (50 mln euro) dofinansowania z unijnego programu na utworzenie w Polsce Fabryki Sztucznej Inteligencji. Środki te powiększą pulę 340 mln zł, zapewnionych przez polski rząd na rozwój Fabryk AI. Ta nazwa oznacza ośrodek badań i rozwoju, specjalizujący się w sztucznej inteligencji. Fabryki powstają w UE w ramach inicjatywy EuroHPC – budowy sieci wyspecjalizowanych centrów AI. Fabryka AI w Poznaniu jest jedną z 6 wybranych do dofinansowania w UE, a wcześniej projekt objął już 7 ośrodków. Ruszą już w kwietniu br.

W Polsce w grudniu 2024 r. krakowskie Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH brało udział w pierwszym etapie konkursu. Dołączyło do konsorcjum z Czechami, Danią, Estonią i Norwegią, współtworząc Fabrykę AI przy fińskim superkomputerze LUMI. Cyfronet korzystając z doświadczeń Poznania i wsparcia specjalistów Instytutu IDEAS przystąpi do kolejnej rundy konkursu na początku maja 2025 r., aby ubiegać się o kolejne środki na rozwój infrastruktury AI w Polsce. Na krakowski projekt AI Cyfronetu przeznaczono już 70 mln zł.

Inicjatywa, do której dołączy fabryka AI w Poznaniu, została natomiast ogłoszona przez Komisję Europejską we wrześniu 2024 r. Zakłada stworzenie sieci wyspecjalizowanych centrów badawczo-rozwojowych AI. Będą one integrować superkomputery EuroHPC, zasoby danych i kompetencje naukowo-przemysłowe.

Unia Europejska w ramach inicjatywy Invest AI planuje ponadto otworzyć pod koniec 2025 r. kilka Gigafabryk AI. Będą to ośrodki obliczeniowe wielkiej mocy, przeznaczone do rozwijania i szkolenia najnowszej generacji modeli oraz aplikacji AI. Budżet Invest AI to ok. 200 mld euro.

Fabryka AI w Poznaniu na czele PIAST AI Factory

PCSS przy Instytucie Chemii Biorganicznej PAN działa od ponad 30 lat. Zatrudnia ok. 450 osób. Ośrodek zapewnia dostęp do infrastruktury informatycznej dla środowiska naukowego, wspierając działania B&R. Zajmuje się też realizacją wdrożeń dla różnych dziedzin nauki i przemysłu. Działa też w celu szerzenia wiedzy technologicznej.

Według EuroHPC w Polsce pod przewodnictwem PCSS będzie działać PIAST AI Factory. Współpraca obejmuje Politechniką Poznańską, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Uniwersytet Mikołaja Kopernika oraz regionalne klastry przemysłowe i centrami innowacji. W PCSS zostanie również zainstalowany komputer kwantowy EuroQCS-Poland.

PIAST AI Factory ma dążyć do przyspieszenia wdrażania AI w sektorach akademickim i przemysłowym. Dotyczy to zwłaszcza nauk o zdrowiu i życiu, IT i cyberbezpieczeństwa (w tym kwantowego), kosmosu i robotyki. Zajmuje się też projektami zrównoważonego rozwoju (energetyka, rolnictwo i zmiany klimatu) oraz przeznaczonymi dla sektora publicznego.